این پژوهش با هدف بررسی تاثیر حذف گونه های نادر و فراوان در رسته بندی پوشش گیاهی پارسل 317 (پارسل مدیریت شده) و پارسل 318 (پارسل شاهد) سری جمند گلبند واقع در شهرستان نوشهر استان مازندران انجام شد. بدین منظور، آماربرداری به روش منظم-تصادفی با ابعاد شبکه 200×100 متر انجام شد. 13 قطعه نمونه در پارسل مدیریت شده و 13 قطعه نمونه در پارسل شاهد برداشت شد. برای بررسی پوشش درختی و درختچه ای، قطعات نمونه 400 مترمربعی و برای پوشش علفی، در مرکز هر قطعه نمونه اصلی یک قطعه نمونه 100 مترمربعی پیاده شد. نوع و درصد پوشش گونه های گیاهی بر اساس مقیاس براون بلانکه ثبت شد. رسته بندی DCA و NMDS برای داده های مختلف مورد استفاده قرار گرفت و نتایج آنها توسط آنالیز Procrust مورد مقایسه قرار گرفتند. نتایج نشان داد که از نظر آماری با حذف گونه های نادر، خروجی رسته بندی ها تغییر چندانی نمی کند، اما با حذف گونه های فراوان تغییرات زیادی ایجاد می شود. همچنین درجه تناسب در آنالیز Procrust بین رسته بندی با داده خام و حذف گونه های عمومی بسیار پایین است. به طورکلی با حذف گونه های نادر بدون از دست دادن اطلاعات زیاد از ایجاد خطای احتمالی در آنالیز جلوگیری شود، اما به علت این که گونه های عمومی دارای اطلاعات زیادی از محیط هستند، باید در مجموعه داده ها حفظ شوند.

از آنجا که تعداد گونه های بر روی نتایج رسته بندی پوشش گیاهی تاثیر می گذارند، هدف از این تحقیق، بررسی تاثیر حذف گونه های نادر برای بهبود نتایج آنالیز مولفه اصلی در جوامع راش (Fagus orientalis) است. برای این منظور برای بررسی پوشش گیاهی با روش نمونه برداری منظم تصادفی با ابعاد شبکه 100×200 متر، 13 قطعه نمونه در پارسل مدیریت شده و 13 قطعه نمونه در پارسل شاهد برداشت شد. نوع و درصد پوشش گونه های گیاهی بر اساس مقیاس براون بلانکه تخمین زده شد. آنالیز مولفه اصلی برای تجزیه و تحلیل بین داده های مختلف پوشش گیاهی به کار گرفته شد و برای مقایسه نتایج از آنالیز Procrust در نرم افزار R استفاده شد. نتایج نشان داد با حذف گونه های نادری که در کمتر از 10 درصد قطعات نمونه حضور داشتند، مقدار واریانس افزایش یافته و مقدار ویژه به صورت جزئی کاهش می یابد. همچنین همبستگی بالایی بین مجموعه داده های خام و حذف گونه های نادر با کمتر از 10 درصد حضور وجود دارد، اما تفاوتی بین نتایج آنالیز داده خام و آنالیز داده ها با حذف گونه های نادری که در کمتر از پنج درصد از واحدهای نمونه برداری حضور دارند، وجود ندارد، بنابراین می توان نتیجه گرفت با حذف گونه های نادر با کمتر از پنج درصد حضور، بدون از دست دادن اطلاعات و با حذف گونه های نادر با کمتر از ده درصد حضور، با از دست دادن اطلاعات جزئی از ایجاد خطای احتمالی در آنالیز مولفه های اصلی جلوگیری می شود. لازم به ذکر است که نتایج این تحقیق در جوامع جنگلی مشابه قابل استفاده است و کاربرد آن در مناطق مرتعی نیازمند تحقیق بیشتر است.

طبق بررسیهای انجام شده در بعضی از حفره های طبیعی ایجاد شده در توده های راش منطقه گلبند، تجدید حیات به نحو مطلوب مستقر شده است و در بعضی از حفره ها به جای زادآوری، با توجه به شرایط مختلف، گیاهانی نظیر سرخس و تمشک استقرار یافته است. بنابراین مطالعه در مورد اینکه آیا وجود یا عدم وجود زادآوری و یا به جای آن حضور گیاهان مزاحم تحت تاثیر رویشگاه (اقلیم، خاک و عوامل فیزیوگرافی) و عوامل طبیعی یا به خاطر دخالتهای انسان و دام و یا نامناسب بودن حفره ها از نظر ابعاد در اثر برداشت درختان در اشکوب های بالایی بوده، ضروری به نظر می رسد. با توجه به وضعیت زادآوری و پراکنده بودن حفره ها، 13 حفره زادآوری با مساحت مختلف به عنوان قطعات نمونه مورد مطالعه در نظر گرفته شد. بعد اندازه گیریهای کمی از قبیل سن، ارتفاع، قطر یقه و قطر برابر سینه نهالها در نقاط مختلف هر حفره انجام پذیرفت.درصد آمیختگی و ترکیب گونه ای در حفره های زادآوری نشان می دهد که گونه راش بیشترین فراوانی (%75) را در منطقه مورد مطالعه تشکیل می دهد. سن نهالهای گونه راش در سطوح زادآوری تفاوت قابل ملاحظه ای نداشته و دارای یک دامنه 6 تا 8 سال می باشد. این مورد بیانگر این مطلب است که در 6 تا 8 سال گذشته، سال بذردهی راش بوده است. با افزایش سطح حفره ها، از تعداد نهالها در واحد سطح کاسته می شود و به عکس بر ارتفاع نهالها افزوده می شود. وضعیت شاخه دوانی گونه راش نشان می دهد که بیشتر نهالها وضعیت دو شاخه دارند. به طور عمومی با افزایش سطح حفره ها به میزان نهالهای دو یا چند شاخه اضافه می شود.نتایج این مطالعه نشان می دهد که برشها نباید در سطوح بزرگ زده شوند، بلکه گروههای کوچک تا متوسط سطح مطلوبی را جهت کمیت زادآوری و بهبود وضعیت کیفی نهالها ایجاد می کنند.

به منظور بررسی و مقایسه تنوع (کیفیت و نوع گونه و تعداد) زادآوری گونه های درختی در حفره های طبیعی و حفره های حاصل از عملیات تک گزینی در حوزه جمند در حفره های زادآوری سه طبقه 1 - 2 آری و 4 - 5 اری و 4 - 5> اری در مجموع تعداد 60 حفره در دو پارسل های شاهد (18) و مدیریت شده (20) بطور تصادفی انتخاب شد. بمنظور آماربرداری در هر حفره در طول قطر بزرگ یک نوار به عرض یک متر مورد بررسی قرار گرفت، به نحوی که در این نوار به صورت یک در میان در میکروپلات های یک مترمربعی برداشت انجام گرفت و نهال های کوتاه تر از ارتفاع 1.30 متر مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان می دهد که تفاوتی بین حفره ها در پارسل شاهد و مدیریت شده از نظر استقرار، فراوانی، تنوع پوشش نهال ها وجود ندارد. با افزایش سطح حفره و باز شدن تاج پوشش و رسیدن نور بیشتر از تعداد و درصد نهالهای راش کاسته و به تعداد نهال های افرا افزوده می شود ولی در سایر گونه ها تفاوت معنی داری مشاهده نمی شود. با افزایش سطح حفره گونه های علفی از نظر تعداد در هر گونه افزایش پیدا می کنند، ولی تفاوت چندانی از نظر درصد گونه در کل گونه ها و یا از نظر ورود گونه جدید دیده نمی شود به جز سرخس که هم از نظر تعداد و هم از نظر درصد آمیختگی افزایش می یابد. همچنین تفاوت معناداری در زادآوری راش بین حفره های طبیعی موجود در پارسل شاهد و حفره های حاصل از عملیات تک گزینی در پارسل مدیریت شده دیده نمی شود.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

زمینه و هدف: خشکه دارها سبب ایجاد روشنه های طبیعی در داخل توده جنگل می شوند و برای تنوع زیستی در جنگل بسیار ضروری هستند، بنابراین در اغلب بررسی ها و دخالت های جنگل شناسی بر حفظ و نگهداری از آن ها تاکید شده است.روش بررسی: در این مطالعه با پیمایش صددرصد سطح عرصه 47 هکتاری راشستان دخالت نشده در جنگل ویسر نوشهر، از سطح روشنه های تاج پوشش حاصل از خشکه دارهای سرپای موجود در آن از لحاظ کمی و کیفی نمونه برداری شد. مجموعا 14 خشکه دار سرپا در سطح روشنه های موجود شناسایی شدند که بیشترین تعداد مورد بررسی مربوط به گونه راش بود. در این تحقیق، میزان پوسیدگی خشکه دارها در چهار کلاسه صورت پذیرفت.یافته ها: نتایج نشان داد با توجه به شیب ملایم منطقه مورد مطالعه اغلب خشکه دارها از قطر و ارتفاع قابل توجهی برخوردارند و می تواند نشان دهنده این موضوع باشد که، اغلب درختان خشک شده دیرزیستی کامل داشته اند. همچنین گذشت زمان که با افزایش درجه پوسیدگی خشکه دارها همراه است موجب کاهش اندازه سطح روشنه می شود. بر اساس نتایج بدست آمده، ارتباط درجه پوسیدگی خشکه دار با فراوانی زادآوری در هکتار در سطح 5% معنی دار می باشد.بحث و نتیجه گیری: نتایج حاصل از این پژوهش نشان می دهد که بیشترین میزان استقرار نهال ها در سطح روشنه خشکه دارهای با درجه پوسیدگی پیشرفته تا کامل می باشد و ارتباط بین اندازه سطح روشنه با فراوانی زادآوری استقرار یافته در سطح 5% اختلاف معنی داری ندارد.

باز شدن روشنه در تاج پوشش جنگل باعث می شود تا نور خورشید با شدت بیشتری به کف جنگل برخورد نماید و موجب تغییراتی در خصوصیات لایه های آلی و خاک جنگل می شود. در این تحقیق پارسل 18 طرح جنگلداری سری جمند انتخاب شده است که اقدام به پیمایش صد در صد و بررسی تمامی حفره های طبیعی تاج پوشش موجود در آن و مطالعه تاثیر اندازه سطح این حفره ها بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی لایه های آلی و خاک سطحی جنگل گردید. در مرکز هر حفره در مساحتی برابر با 0.25 مترمربع کلیه لایه های آلی شامل لاشبرگ(L) ، لاشبرگ در حال تجزیه (F) و هوموس (H) جمع آوری شد، سپس نمونه برداری خاک از عمق 15 - 0 سانتیمتر صورت گرفت. حفره های تاج پوشش به 4 کلاسه اندازه سطح اول (200 - 50)، دوم (400 - 200)، سوم (600 - 400) و چهارم (800 - 600) مترمربع تقسیم شده و تجزیه و تحلیل بر روی آنها صورت گرفت. بر اساس نتایج بدست آمده میزان درصد رطوبت لایه های آلی (لایه های L وF ) از اندازه سطح حفره ها تاثیرپذیر بود و در سطح %5 اختلاف معنی دار نشان داد و با افزایش سطح حفره از میزان درصد رطوبت این دو لایه سطحی کاسته شد. کربن آلی و نسبت کربن به نیتروژن (C/N) لایه H در سطح %5 اختلاف معنی دار نشان داد، بطوری که بیشترین میزان آنها در کلاسه اول مشاهده شد و کمترین میزان C/N در لایه H مربوط به کلاسه دوم است. همچنین نیتروژن کل خاک اختلاف معنی داری را در سطح %5 نشان داد و بیشترین میزان آن در کلاسه چهارم مشاهده شد. بطور کلی در این تحقیق کلاسه دوم می تواند بهترین شرایط را جهت تجزیه و افزایش سرعت بازگشت عناصر ایجاد کند.

مطالعه حاضر با هدف مقایسه تنوع گونه ای گیاهی در پارسل مدیریت شده و شاهد سری جمند واقع در نوشهر (استان مازندران) انجام گرفته است. از روش آماربرداری تصادفی سیستماتیک با ابعاد شبکه 200×100 متر برای تعیین محل قطعات نمونه استفاده شد. گونه های چوبی در قطعات نمونه 400 متر مربعی و پوشش علفی در قطعات نمونه 100 متر مربعی (در مرکز قطعه نمونه اصلی) بررسی شدند. در هر یک از قطعات نمونه، نوع و درصد پوشش گونه های گیاهی بر اساس مقیاس براون بلانکه ثبت شد و به منظور ارزیابی تنوع گونه ای گیاهی در قطعات نمونه از شاخص های تنوع گونه ای و یکنواختی شانون وینر و تنوع گونه ای سیمپسون استفاده شد. نتایج نشان داد که یکنواختی گونه ای شانون وینر، تنوع گونه ای شانون وینر و تنوع گونه ای سیمپسون در لایه علفی در پارسل مدیریت شده به ترتیب 0.77، 2.1 و 0.8 و در پارسل شاهد به ترتیب 0.68، 1.9 و 0.72 می باشد. با این حال، تفاوت دو پارسل از لحاظ شاخص های تنوع گونه ای مربوط به پوشش علفی در سطح احتمال 5 درصد معنی دار نمی باشد. در اشکوب درختی میانگین همه شاخص های تنوع گونه ای بر اساس درصد پوشش، تراکم نسبی و مقدار اهمیت گونه در پارسل شاهد به طور معنی داری بیشتر از پارسل مدیریت شده به دست آمد. هم چنین در اثر اجرای شیوه تک گزینی درصد آمیختگی گونه راش در پارسل مدیریت شده افزایش یافته است.

مطالعه انجام شده با اتکا به روش آماربرداری سیستماتیک با نقطه شروع تصادفی و اندازه گیری عواملی مانند قطر و ارتفاع درختان، طول تاج، درصد تاج پوشش، اشکوب بندی، ترکیب گونه های درختی و همچنین وضعیت زادآوری نهال ها در دو طبقه با ارتفاع کوتاهتر از 1.30 متر و بلندتر از 1.30 متر و همچنین شناسایی گونه های علفی موجود در قطعات نمونه، مبین این نکته است که علی رغم شرایط مناسب رویشگاهی در سری های شوراب (همسال) وجمند (ناهمسال) و قطعه شاهد، دستیابی به اهداف دانه زاد همسال در سری شوراب تحقق نیافته است. چنین استنتاج می شود که اعمال روش دانه زاد ناهمسال (تک گزینی) در سری جمند بمراتب توفیق بیشتری داشته است، به طوریکه آمیختگی و تنوع گونه در زادآوری ها و تعداد گونه های علفی کلیماکس و تعداد درختان با طول تاج کوتاه تر از 50 در صد نصف ارتفاع درخت و متوسط تاج پوشش درختی و تعداد در هکتار درختان در روش ناهمسال بیشتر است.

نورالدین محمد ظهوری ترشیزی، در حدود 944ه.ق. در جمند ترشیز متولد شد. دانش های زمان خود را در خراسان فرا گرفت، سپس رهسپار یزد شد و به بارگاه امیر غیاث الدین محمد میرمیران راه یافت و با شاعر مشهور قرن دهم، وحشی بافقی، ندیم و همنشین گردید.پس از مدتی به شیراز رفت و با مولانا درویش حسین که از شعرا و نقاشان و تذهیب کاران آن عصر بود آشنا شد. در سال 988 هجری به هند رفت و ساقی نامه معروف خود را در 4500 بیت به برهان نظامشاه ثانی پیشکش کرد. بعد از وفات این پادشاه به بیجاپور رفت و در دربار ابراهیم عادلشاه ثانی به عنوان ملک الشعرایی مفتخر گردید. و سرانجام در سال 1025 هجری در بیجاپور درگذشت و در جوار ملک قمی مدفون گردید. قصیده را به طرز خاقانی می سرود و در قالب مثنوی، ترکیب بند و ترجیع بند از شعرای بزرگ چون سعدی پیروی می کرد. غزل های بی شمار او سلیس و روان و همراه با تخیل ساده و خوش آهنگ است که همه نشانگر تسلط او بر زبان و نحو حاکم بر آن است.